Tastiera virtwali tal-Malti għall-Android

Kif tniżżel u tinstalla l-app MultiLing Keyboard fuq smartphone tas-sistema Android

L-App MultiLing Keyboard hija programm żgħir li tista’ tinstallah fuq kwalunkwe apparat li jaħdem bl-operating system Android (smartphones u tablets). Dan il-programm jista’ joħloq tastiera virtwali li tinkludi fiha l-ittri tal-alfabett Malti. L-App hija bla ħlas u tista’ tniżżilha mill-Play Store.

1.      Mill-Home Screen agħżel Play Store.     

2.     Fil-kaxxa tas-Search ittajpja “multiling” u agħżel Enter.

3.     L-app MultiLing Keyboard għandha tidher l-ewwel fil-lista. Agħżel lilha.   

4.     Agħżel Install.

5.     Agħżel Accept. 

6.     F’qasir żmien l-app se tidher fil-Home Screen. Agħżilha.

7.     Se jidhru l-ewwel istruzzjonijiet. Ittappja fuq il-buttuna Don’t show this message again biex tixgħelha u OK.          

8.     Agħżel 1. Enable MultiLing.

9.     Biex tibda taħdem l-app kaxkar il-buttuna Off lejn il-lemin, sakemm tidher On.     

10.  Mur lura għall-iskrin ta’ qabel billi tagħfas il-buttuna tal-vleġġa fuq ix-xellug isfel nett tal-apparat (taħt l-iskrin). Minn hawn agħżel 2. Switch IME to MultiLing biex it-tastiera ta’ MultiLing tibda tidher minflok it-tastiera oriġinali tal-apparat.

11.   Mis-Select Input Method li jidher, agħżel MultiLing keyboard (are li l-buttuna tagħha tkun mixgħula).        

12.  Mur lura għall-menù ewlieni u agħżel Enable Languages. Ixgħel il-buttuna għal Maltese u itfi dawk ta’ lingwi oħra li m’intix biħsiebek tuża.

It-tastiera tidher kull darba li tkun trid tikteb xi messaġġ. Biex taqleb għall-Malti, mexxi subgħajk fuq l-ispacebar sakemm tidher Maltese fuqha. Meta tibgħat messaġġ lil xiħadd b'dan il-mod, il-persuna se taqra l-alfabett Malti anki jekk m'għandhiex il-MultiLing installata fuq l-apparat tagħha.

Kif iġġib l-ittri Maltin: l-ewwel metodu

13.  Biex tuża l-ittri Maltin, żomm subgħajk fuq l-ittra Ingliża u stenna sakemm tidher kaxxa bl-għażliet. Il-verżjoni tal-ittra Maltija għandha tidher fil-kaxxa tal-għażliet. Agħżel lilha.

Kif iġġib l-ittri Maltin: it-tieni metodu

14.  Agħżel l-ittra Ingliża u wara agħżel it-tast tat-tikka (fuq il-lemin tal-ittra L) jew l-overscore (fuq il-lemin tal-ittra P). Innota li dawn iż-żewġ karattri mhumiex punt (fullstop) u sing (hyphen).

Kif iġġib il-vokali aċċentati

15.  Ittajpja l-ittra li trid tiġi aċċentata.    

16.  Agħżel it-tast bin-numri 123 u x-xbiha tal-mikrofonu.

17.  Agħżel it-tast ALT.       

18.  Agħżel l-aċċent (it-tieni tast mix-xellug tal-ewwel filliera). L-ittra issa għandha tidher aċċentata.

F'posta li jmiss se nitkellem dwar tastiera virtwali simili għall-iPhone u l-iPad.

Il-Ġabra

Waħda mill-problemi li qarrej tal-provi jista’ jkollu tkun meta ma jkunx ċert dwar il-konjugazzjoni ta’ verb partikolari. Minħabba l-inflessjonijiet differenti li jkun hemm wieħed jista’ jiġi fid-dubju dwar fejn taqa’ akka jew għajn xi mkien f’kelma.

Dizzjunarju mhux dejjem se jsolvi din il-problema, u ftit li xejn hawn kotba li jaħdmulek l-inlfessjonijiet kollha possibbli li jistgħu jinqalgħu minn verb (hemm minnhom li għandhom eluf).

John J. Camilleri ħoloq programm elettroniku li jista’ jagħmel dan. Għalkemm il-proġett għadu mhux komplut, diġà jħaddan fih eluf ta’ kliem, fosthom verbi, li l-inlfessjonijiet tagħhom huma ġġenerati awtomatikament mill-kompjuter – naturalment skont ħażna ta’ informazzjoni dwar kif jaħdmu l-konjugazzjonijiet partikolari.

Il-programm jismu Il-Ġabra, u jagħmel parti minn proġett aktar ambizzjuż, il-Maltese Language Resource Server (MLRS), xogħol tal-Istitut Lingwistiku u tad-Dipartiment tal-ICS (Intelligent Computer Systems) tal-Università ta’ Malta.

Il-ħolqa għas-sit hija din: 

http://mlrs.research.um.edu.mt/resources/gabra/

Hawn taħt nistgħu naraw eżempju ta’ kif Il-Ġabra tista’ tgħin lill-qarrej tal-provi. Nagħmlu mod li għandek dubju dwar l‑ortografija tal‑kelma kissirhieli.

1.      Idħol fis-sit tal-Ġabra. M’għandekx għalfejn tirreġistra.

2.     Fil-kaxxa tas-Search daħħal il-verb: kisser

3.     Osserva li għandek il-buttuni biex iddaħħal l-ittri Maltin. Dawn qegħdin għal min m’għandux il-Malti nstallat fis-sistema operattiva u l-browser tal-internet mhux issettjat għall-UTF-8/16.

4.     Ikklikkja l-buttuna Search.

5.     Se jitilgħu l-ewwel ftit riżultati. Fil-każ tagħna jurik li hemm 429 każ ieħor. Ikklikkja more matches biex tara l-lista sħiħa.

6.     Issa biex insibu l-kelma li rridu eżatt hemm bżonn inkunu nafu l-elementi kollha tagħha. Fil-każ tagħna huma dawn:

•                  Kissirli l-karozza = Kisser il-karozza lili =

•                  >Kisser - it-tielet persuna singular maskil pożittiv

•                  >il-karozza - it-tielet persuna femminil singular

•                  >lil

•                  >(jiena) - l-ewwel persuna singular

7.     Dawn għandna bżonn nidentifikawhom sew biex il-Ġabra juża sistema ta’ eliminazzjoni, sakemm jasal għall-kelma waħda li tinteressana.

8.     Fis-sezzjoni tal-Word forms nibdew indaħħlu l-elementi wieħed wieħed:

•                  Aspect = Perf

•                  Subject = P3 Sg Masc

•                  Direct object = P3 Sg Fem

•                  Indirect object = P1 Sg

•                  Polarity = Pos

9.     Il-kelma li se tibqa’ hija kisserhieli

Kif wieħed jista’ jara l-programm għad għandu bżonn xi tiswijiet żgħar billi huwa awtomatizzat, u jista’ jkun ukoll li għad hemm xi każijiet ta’ kliem nieqes. Ix-xogħol fuqu għadu għaddej u għalkemm bħalissa għandu ħażna ta’ aktar minn 10,400 kelma, il-lista għadha qed tikber.

Minkejja dan huwa ċertament ta’ għajnuna kbira għal min jista’ jkollu xi dubju dwar ortografija jew il-konjugazzjoni ta’ xi verb.

Kif nissejvja vidjolezzjoni minn fuq YouTube

Hemm min saqsieni kif ikun jista’ jaħżen il-vidjolezzjonijiet fuq il-kompjuter biex ma joqgħodx jitla’ kull darba fis-sit tal-YouTube.

Biex tkun tista’ tniżżel u taħżen (jew tissejvja) vidjo minn YouTube għandek bżonn programm li jkun jista’ jidentifika l-fajl tal-vidjo fuq il-paġna elettronika u minn hemm jikkupjah fuq il-hard disk tal-kompjuter.

Programm tajjeb ħafna għal dan huwa l-KeepVid. Fil-fatt, għalkemm tista’ tniżżlu bħala programm għalih, is-servizz, li huwa b’xejn, jista’ jintuża minn fuq is-sit innifsu.

(1) Iftaħ il-paġna tal-YouTube fejn jidher il-vidjo li trid taħżen.

(2) Fl-address bar għandu jidher l-indirizz tal-paġna YouTube. Agħżel (highlight) l-indirizz kollu, u bil-buttuna tal-lemin agħżel Copy.

(3) Waqt li l-vidjo ikun għaddej, iftaħ tieqa oħra fil-browser u ttajpja dan l-indirizz fl-address bar:

http://www.keepvid.com/

(4) Issa li għandek is-sit tal-KeepVid miftuħ, fejn muri daħħal l-indirizz tal-paġna YouTube billi tagħżel Paste.

(5) Ikklikkja l-buttuna Download.

(6) Agħti ftit ċans lil KeepVid jipprepara l-proċess. Dan jaħdem bil-Java, u jista’ jkollok bżonn tinstalla l-Java fuq il-kompjuter biex ikun jista’ jlesti l-operazzjoni. Meta jgħidlek, ikkonferma. Ikkonferma wkoll il-messaġġ li jistaqsik tridx tħaddem programmi mis-sit tal-KeepVid, u kklikkja Run.

(7) F’qasir żmien għandek issib lista ta’ formati differenti li fihom tista’ tniżżel il-fajl. Għall-aħjar kwalità nissuġġerixxi l-format MP4. Jekk għandek aktar minn MP4 wieħed x’tagħżel, agħżel dak li għandu l-akbar daqs (ġeneralment 720p). Ikklikkja fuqu.

(8) Tiftaħ it-tieqa biex tkun tista’ tagħżel fejn trid taħżen il-fajl.

Biex tara l-vidjos fuq il-kompjuter tiegħek tista’ tuża kemm il-Windows Media Player kif ukoll il-VLC Media Player. Hemm ħafna programmi oħra b’xejn li huma tajbin ukoll.

Nonbreaking space

Meta nittajpjaw bil-Malti fuq il-kompjuter niġu bżonn ħafna drabi t-tast tal-‘minus’, li nużawh bħala s-sing ta’ bejn l-artiklu u l-kelma. Fil-kors tal-Qari tal-Provi konna rajna kif nistgħu nissettjaw il-Word b’tali mod li artiklu li jispiċċa f’tarf ta’ vers ma jibqax waħdu, imma jinżel awtomatikament fil-vers ta’ wara mal-kelma. Bħalma nafu dan jista’ jsir billi nużaw dak li jissejjaħ nonbreaking hyphen li minflok jifred il-kliem iżommhom flimkien.

Iżda forsi ftit jafu li bħan-nonbreaking hyphen hemm ukoll in-nonbreaking space. Dan jintuża meta tkun trid tħalli  kliem flimkien imma mingħajr sing jew hyphen bejniethom. Dan wieħed jiġi bżonnu meta, ngħidu aħna, tkun trid iżżomm flimkien isem u kunjom.

Bħan-nonbreaking hyphen, dan huwa simbolu speċjali li m’intix se ssibu kif ġieb u laħaq fuq it-tastiera, u l-proċedua biex tużah hija l-istess bħal dik tan-nonbreaking hyphen. Hawnhekk se nirreferi għall-Word 2010. Il-proċedura fit-2007 u t-2003 hija bejn wieħed u ieħor l-istess.

Ittajpja l-isem u l-kunjom tal-persuna bħas-soltu.

Agħżel (highlight) l-ispazju ta’ bejniethom. Dan l-ispazju huwa wieħed normali. Kieku qiegħed f’tarf ta’ vers il-kunjom jinżel fil-vers li jmiss, imma l-isem jibqa’ fuq. Qed nagħżlu l-ispazju għax irridu nbiddluh f’nonbreaking space, u b’dan il-mod malli ndeffsu s-simbolu speċjali se jieħu post awtomatikament l-ispazju normali.

Mit-tabelli ta’ fuqnett agħżel Insert u sib il-buttuna Symbol fuq il-lemin taż-żigarella (dik li għandha s-simbolu tal-omega).

Ikklikkja l-vleġġa ż-żgħira fuq il-lemin tal-buttuna ħalli tniżżel il-pavaljun. Dan se jurik xi ftit simboli, imma n-nonbreaking space mhux se jidher fost dawn. Ikklikkja minflok l-għażla More Symbols.

Issa se tidher tieqa oħra fejn għandek għażla kbira ta’ simboli. Ikklikkja t-tabella Special Characters. In-nonbreaking space huwa t-tmien wieħed fil-lista. Ikklikkja darba biex tagħżlu u Insert.

It-tieqa titlaq, u n-nonbreaking space issa ħa post l-ispazju li kellek qabel. Dan se jidher l-istess bħal spazju normali, u m’intix se tinduna malajr li qiegħed hemm. Madankollu, malli l-isem u l-kunjom jersqu lejn tarf il-vers, dawn se jibqgħu flimkien u l-isem se jinżel awtomatikament mal-kunjom fil-vers li jmiss.

Bħalma n-nonbreaking hyphen nista’ nipprogrammah permezz tal-AutoCorrect, hekk ukoll nista’ nagħmel għan-nonbreaking space, imma f’dan il-każ irrid noqgħod attent għax dan ma jkollix bżonn nużah fil-każijiet kollha. Għalhekk l-aħjar ħaġa hija li tpoġġi nonbreaking space manwalment biss f’dawk il-każijiet fejn hemm bżonnu.

Test Maqlub fuq Paġna fil-Word 2010

Xi ftit żmien ilu xi ħadd saqsieni dwar test li jidher rasu ’l isfel f’paġna. Wieħed jista’ jiġi bżonn dan, ngħidu aħna, f’xi dokument edukattiv, jew test tal-iskola, fejn għandek għażla ta’ taħriġiet jew mistoqsijiet, u tkun trid tpoġġi t-tweġibiet fil-qiegħ tal-paġna, maqlubin rashom ’l isfel.

Bil-verżjonijiet l-antiki tal-Word dan kien ftit diffiċli, imma fil-Word 2010 jista’ jsir faċilment, għalkemm ikollok tagħmel xi xogħol billi m’hemmx funzjoni awtomatika għal dan.

Jekk trid li ma jkollokx ħafna frilli għat-test maqlub, trid taċċerta ruħek li t-test juża l-istess tipa u daqs tat-test ewlieni, jew forsi f'daqs kemm kemm iżgħar. Dan tista’ tpoġġih fil-footer tal-paġna u tista’ wkoll tpoġġi linja rqiqa biex tifirdu mit-test ewlieni tal-paġna.

Għalhekk l-aħjar li tagħmel huwa li tittajpja t-test li trid jinqaleb b’mod normali fuq il-paġna ħalli jiret mall-ewwel l-istil tat-test ewlieni.

1. Ittajpja t-test normali daqs li kieku huwa parti mit-test ewlieni.
2. Agħżlu (highlight) u agħżel Cut. Issa t-test ‘qlajtu’ minn fuq il-paġna u jinsab fil-memorja tal-Word.
3. Mur fuq it-tabella Insert u Word Art. Mil-lista li tidher, agħżel l-ewwel waħda. L-istil li jidher hawn mhux se jagħmel differenza għax se nbiddluh dalwaqt.



L-għażliet għal Paste

4. Se jidher it-test “Your text here” u se jkun magħżul. Ħallih magħżul u mit-tabella Home niżżel l-għażliet għal Paste. Ikklikkja fuq l-ewwel għażla, Keep source formatting (K), (l-istampa bil-pinzell). It-test li qlajt minn fuq il-paġna issa jidher fil-kaxxa tal-WordArt. Jekk ikollok xi spazju żejjed wara t-test, neħħih bil-backspace. It-test li jidher suppost għandu l-istess stil tat-test ewlieni li qed tuża fid-dokument. Jekk tixtieq li jkun iżgħar, ikklikkja darbtejn fuqu biex tagħżlu kollu u biddel id-daqs bħas-soltu.
5. Jekk trid li t-test ikollu linja li tifirdu mill-kumplament tat-test ewlieni, ikklikkja xi mkien fuq l-aħħar vers. Mit-tabella Home mur fuq il-grupp Paragraph u sib il-buttuna tal-burduri (Borders). Niżżel il-lista ta’ għażliet u kklikkja Bottom Border. Din tpoġġilek linja f’qiegħ il-kaxxa tal-WordArt.
6. Issa sakemm għadek qed taħdem fuq il-WordArt għandek tara kaxxa madwaru. Jekk it-truf tal-kaxxa mhumiex linji sħaħ (kontinwi), tista’ teditja l-kliem. Biex tkun tista’ teditja l-kaxxa innifisha minflok il-kontenut tagħha, ikklikkja fuq tarf minnhom sakemm il-linji jidhru sħaħ (kontinwi).
7. F’kull każ, għandek tara wkoll linja żgħira tielgħa minn nofs it-tarf ta’ fuq, li jispiċċa f’ballun żgħir aħdar. Dan huwa l-maqbad (il-handle) li jħallik iddawwar il-kaxxa. Meta tagħmel dan il-kontenut se jdur magħha.



Dawrien tal-WordArt

8. Ikklikkja u żomm il-buttuna l-ħadra u mexxi lejn il-lemin jew lejn ix-xellug: se tara l-qafas tal-kaxxa jdur ukoll. Malli ddawru 180 grad, itlaq il-maqbad. Dan għandu jkun preċiż għax ġeneralment isib postu waħdu. Għandek tara li t-test issa jidher rasu ’l isfel.
9. Nikklikkjaw fuq tarf tal-kaxxa ħalli naċċertaw li qed nagħżlu lilha, mhux it-test ta’ ġo fiha biss, u nagħżlu Cut.
10. Niskroljaw ’l isfel lejn qiegħ il-paġna. Issa rridu npoġġu l-kaxxa tal-WordArt fil-footer tal-paġna. Nikklikkjaw darbtejn malajr fil-vojt taħt nett tal-paġna, ħalli taqliblek mill-paġna ewlenija għall-footer.
11. Ikklikkja Paste. Il-kaxxa għandha tidher mill-ġdid.
12. Biex issib postha sewwa fl-ispazju tal-footer, erġa’ kklikkja darba fuq xi tarf tagħha bil-buttuna tal-lemin tal-maws. Mil-lista ta’ għażliet li jitfaċċaw, agħżel Wrap text u In Line With Text. B’dan il-mod se ‘tankra’ l-kaxxa tal-WordArt mal-marġini tat-test normali.

Test maqlub kif jidher f'qiegħ ta' paġna.

Dan huwa l-proċess bażiku kif toħloq test maqlub u tpoġġih f’qiegħ il-paġna, iżda hemm xi punti li għandek iżżomm f’moħħok.

• Meta jkollok it-test maqlub u tkun trid teditjah, ikklikkja darbtejn malajr fuqu. Sakemm teditja t-test, dan se jerġa’ jdur wieqaf. Biex terġa’ ġġibu fl-istat maqlub ikklikkja xi mkien ieħor fuq il-paġna ’l barra mill-kaxxa.
• Dan il-metodu jiswa biss jekk qed taħdem fuq dokument b’paġna waħda. Jekk le, billi l-WordArt tinsab fil-footer, se tirrepeti ruħha fil-paġni kollha! Jekk ikollok dokument b’aktar paġni u trid li l-WordArt tidher fuq paġna waħda biss, iddaħħalhiex fil-footer. Dan madankollu jfisser li jkollok toqgħod tilgħab ftit aktar biex taċċerta ruħek li l-WordArt tibqa’ eżatt fejn tridha int, u jinvolvi ftit aktar xogħol bir-Wrap Text u l-pożizzjoni tal-paragrafi l-oħra fil-kumplament tal-paġna.

Tastiera virtwali tal-Malti għall-Mac OS X

James Mifsud (http://frogbat.com/downloads.php) ftit żmien ilu kien ħareġ tastiera virtwali għall-ittri Maltin biex tintuża fuq is-sistema Mac OS X. Fiha nnifisha din it-tastiera hija tajba ħafna, iżda għandha ftit żvantaġġi:

1.     Tagħmel użu mit-tasti tal-ittri Ingliżi, u minħabba f’hekk ikollok tagħfas sensiela ta’ tasti biex tilħaq l-ittri Maltin;

2.    Ma tipprovdix għall-vokali aċċentati tal-Malti à, è, ì, ò u ù.

Għalhekk fassalt tastiera virtwali li tixbah aktar it-tifsila ta’ fuq il-PCs, kif użata fuq il-Windows u li ssegwi l-istandard tal-Unicode. Din għandha l-vantaġġi tagħha.

Il-mod kif inhuma mifruxin l-ittri Maltin fit-tastieri Unicode tal-PCs (ISO 200:2002) hija fil-parir tiegħi aktar loġika. Ngħidu aħna, l-ittra [Ċ] mhix fuq it-tast ta’ [C], għax din tal-aħħar tintuża fil-Malti xorta waħda – anki jekk mhux uffiċjalment parti mill-alfabett – speċjalment f’kunjomijiet ħbal Camilleri. Aktar u aktar l-ittri l-oħra [Ġ], [Ħ] u [Ż], li l-verżjonijiet tagħhom mingħajr dijakritiċi huma parti mill-alfabett ukoll, m’għandhomx jinstabu fuq it-tasti [G], [H] u [Z]. Dan sfortunatament huwa l-każ bil-keyboard layout ta’ Mifsud, u wieħed ikollu bżonn jagħfas sensiela ta’ tasti biex jilħaq l-ittri Maltin.

It-tastiera virtwali li ħloqt semmejtha Maltese US Extended (billi l-firxa tat-tasti hija bbażata fuq il-US Extended). Taħdem tajjeb fuq it-tastieri tal-Mac (dawk li m’għandhomx is-sombolu tal-Windows fuqhom, u li jaħdmu biss mal-apparati Mac), imma jekk tqabbad tastieri oħra ma’ kompjuter Apple, dawn għandhom jaħdmu biha wkoll.

L-għajnuna tagħkom!

B’xorti ħażina jien m’għandix aċċess għal kompjuter Apple bl-aktar OS reċenti. Ix-xogħol t’hawn taħt għamiltu fuq laptop PC li nstallajt fih l-OS X 10.4.5, u stajt nippruvaha fuq iMac mill-antiki! Għalhekk napprezza jekk ikun hemm min jipprova t-tastiera fuq OS X aktar reċenti u jibgħat jgħidli taħdmix sewwa jew le, ħalli fil-każ nara kif nista' nirranġaha.

Kif tinstalla t-tastiera virtwali fl-OS X

1. Niżżel il-fajl minn hawn. Dan huwa fajl iżżippjat li fih għandek issib il-fajl MalteseUSextended.keylayout.
2. Poġġi l-fajl (mhux iżżippjat) fil-folder SYSTEM > Library > Keyboard Layouts u rristartja l-kompjuter.
3. Għalkemm il-keyboard layout issa tingħaraf mill-kompjuter, ikollok bżonn tixgħelha biex taħdem biha fuq programmi differenti.

4. Mur fuq System Preferences > International > Input Menu. Inżel ’l isfel fil-lista; għandek issib il-Maltese US Extended keyboard. Ittikkja l-kaxxa li hemm fuq ix-xellug, u oħroġ mis-System Preferences.
5. Erġa’ rristartja l-kompjuter.

6. Fuq id-desktop tal-kompjuter, fuqnett fuq il-lemin ħdejn l-ispeaker, għandek issib is-simbolu għal-language input (x’aktarx bandiera Ingliża jew Amerikana). Ikklikkja darba fuqha u għandha tinżel lista ta’ inputs tat-tastieri. Il-Maltese US Extended għandha tidher hemm (is-simbolu tagħha huwa tastiera żgħira, mhux bandiera). Ikklikkja fuqha biex tagħżilha.
7. Issa malli ttella’ programm għandek tkun tista’ tittajpja bil-Malti billi tuża t-tastiera eżatt kif jintużaw il-tastieri tal-Malti għall-Windows.

Kif iġġib il-vokali aċċentati

Fuq it-tastieri nattivi tal-Mac mhemmx it-tast tal-ALT iżda simbolu ieħor uniku għall-Mac:

Tista’ tuża dan it-tast xorta waħda biex tħaddem il-vokali aċċentati u s-simboli l-oħra minflok l-ittri Maltin. Pereżempju, għall-vokali aċċentata ‘à’ agħfas dan it-tast mat-tast [A] minflok [ALT GR]+[A], eċċ.

Fuq it-tastieri tal-Windows hemm differenza fil-funzjonijiet tat-tast ALT (fuq ix-xellug) u ALT GR (fuq il-lemin). Il-vokali aċċentati u s-simboli l-oħra jinġiebu biss bl-ALT GR. Madankollu fuq it-tastieri tal-Mac mhemmx din id-differenza, u għalhekk tista’ tużahom ż-żewġ tasti fuq kull naħa tal-ispace bar.

It-tastiera virtwali Maltese US Extended taħdem fuq it-tastieri nattivi tal-Mac. Madankollu, għal min għandu l-Mac OS X installat fuq PC b’tastiera tal-Windows, din il-layout għandha taħdem tajjeb xorta waħda.

Il-fonts tal-Mac u l-alfabett Malti

Tajjeb li tkun taf madankollu li mhux it-tipi (fonts) kollha installati mill-OS X jipproduċu l-ittri Maltin sew. Erba’ tipi li jien sibt puliti ħafna huma t-Times (mhux it-Times New Roman), il-Courier, il-Helvetica u l-Lucida Grande. Jekk tesplora ftit għandek issib oħrajn li huma tajbin ukoll.

Noti oħra

Jekk fil-menù tal-Input fuq id-dekstop it-tastiera virtwali tidher imma hija ‘mitfija’ (ma taħdimx), dan għaliex x’aktarx il-programm għaddej dak il-ħin ma jagħrafx keyboards oħrajn.

Jista’ jkun li fuq verżjonijiet antiki tal-Mac OS il-keyboard layout ma taħdimx.

Nistenna kummenti mingħandkom!
  

Differenzi bejn Word 2007 u Word 2010

Attenti għal din, speċjalment jekk tagħmlu ħafna xogħol fuq il-Word u tużaw it-Track Changes!

Jeżistu xi diskrepanzi bejn it-Track Changes tal-Word 2007 u l-Word 2010. Mhumiex gravi ħafna, iżda jistgħu joħolqu xi inkonvenjenzi – u forsi anki xi nuqqas ta’ ftehim bejn il-qarrej tal-provi u l-klijent tiegħu.

Dan l-aħħar kont qieħed naħdem fuq dokument ta’ klijent li ħadem id-dokument tiegħu fuq il-Word 2007. Jiena bħalissa qiegħed naħdem bil-Word 2010. Meta għaddejtlu d-dokument lest, bagħat isaqsini fuq xi tibdiliet fil-format tad-dokument, u li kienu mmarkati mit-Track Changes. Dawn kienu tibdiliet li kellhom x’jaqsmu mas-superscript u s-subscript tat-test.

Dan ħawwadni ftit, għax kont ċert li f’dak ix-xogħol ma kont irranġajt xejn li kellu x’jaqsam mas-superscripts. Tlabtlu jibgħatli lura d-dokument biex nara x’kienet il-biċċa. Malli tellajtu fuq il-kompjuter, ma rajt xejn ħażin – speċjalment ma rajtx dawk il-marki li l-klijent kien ġibidli l-attenzjoni fuqhom.

Biss malajr ġieni s-suspett li l-Word b’xi mod jew ieħor kellu x’jaħti. Saqsejt lill-klijent x’verżjoni tal-Word kien qiegħed juża. Malli qalli li kienet il-Word 2007, qalbi għamlet tikk. Biex nikkonferma, tellajt l-istess dokument li bagħatli fuq Word 2007, u fil-fatt sibt il-marki tat-Track Changes li semmieli – marki li jien, fil-Word 2010, ma kontx għamilt!

It-tagħlima minn din il-parabbola?

• Iċċekkja mal-klijent x’verżjoni qed tużaw għad-dokument.
• Idealment, bħala qarrej tal-provi professjonali, għandu jkollok mill-inqas żewġ verżjonijiet differenti tal-Word, jekk hu possibbli anki tlieta (eż. 2003, 2007, 2010). B’hekk inti tkun tista’ taqleb minn verżjoni għal oħra skont x’jagħtik il-klijent.
• Huwa importanti ħafna li lill-klijent tibgħatlu d-dokument lura fl-istess verżjoni li jkun bagħatlek hu, speċjalment jekk il-verżjoni tiegħu hija aktar antika minn dik li qed tuża int.

Ftit li xejn insib diskrepanzi bħal dawn bejn il-verżjonijiet tal-istess programm, u ħafna drabi dawn jitilgħu fil-wiċċ b’kumbinazzjoni. Jekk nilmaħ aktar, intellagħhom hawnhekk. Napprezza wkoll jekk tgħiduli b’xi misavventuri simili li tiltaqgħu magħhom.