Sunday, December 29, 2013

Il-Ġabra

Waħda mill-problemi li qarrej tal-provi jista’ jkollu tkun meta ma jkunx ċert dwar il-konjugazzjoni ta’ verb partikolari. Minħabba l-inflessjonijiet differenti li jkun hemm wieħed jista’ jiġi fid-dubju dwar fejn taqa’ akka jew għajn xi mkien f’kelma.

Dizzjunarju mhux dejjem se jsolvi din il-problema, u ftit li xejn hawn kotba li jaħdmulek l-inlfessjonijiet kollha possibbli li jistgħu jinqalgħu minn verb (hemm minnhom li għandhom eluf).

John J. Camilleri ħoloq programm elettroniku li jista’ jagħmel dan. Għalkemm il-proġett għadu mhux komplut, diġà jħaddan fih eluf ta’ kliem, fosthom verbi, li l-inlfessjonijiet tagħhom huma ġġenerati awtomatikament mill-kompjuter – naturalment skont ħażna ta’ informazzjoni dwar kif jaħdmu l-konjugazzjonijiet partikolari.

Il-programm jismu Il-Ġabra, u jagħmel parti minn proġett aktar ambizzjuż, il-Maltese Language Resource Server (MLRS), xogħol tal-Istitut Lingwistiku u tad-Dipartiment tal-ICS (Intelligent Computer Systems) tal-Università ta’ Malta.

Il-ħolqa għas-sit hija din: 

Hawn taħt nistgħu naraw eżempju ta’ kif Il-Ġabra tista’ tgħin lill-qarrej tal-provi. Nagħmlu mod li għandek dubju dwar l‑ortografija tal‑kelma kissirhieli.

1.      Idħol fis-sit tal-Ġabra. M’għandekx għalfejn tirreġistra.
2.     Fil-kaxxa tas-Search daħħal il-verb: kisser
3.     Osserva li għandek il-buttuni biex iddaħħal l-ittri Maltin. Dawn qegħdin għal min m’għandux il-Malti nstallat fis-sistema operattiva u l-browser tal-internet mhux issettjat għall-UTF-8/16.


4.     Ikklikkja l-buttuna Search.
5.     Se jitilgħu l-ewwel ftit riżultati. Fil-każ tagħna jurik li hemm 429 każ ieħor. Ikklikkja more matches biex tara l-lista sħiħa.


6.     Issa biex insibu l-kelma li rridu eżatt hemm bżonn inkunu nafu l-elementi kollha tagħha. Fil-każ tagħna huma dawn:
                  Kissirli l-karozza = Kisser il-karozza lili =
                  >Kisser - it-tielet persuna singular maskil pożittiv
                  >il-karozza - it-tielet persuna femminil singular
                  >lil
                  >(jiena) - l-ewwel persuna singular
7.     Dawn għandna bżonn nidentifikawhom sew biex il-Ġabra juża sistema ta’ eliminazzjoni, sakemm jasal għall-kelma waħda li tinteressana.
8.     Fis-sezzjoni tal-Word forms nibdew indaħħlu l-elementi wieħed wieħed:
                  Aspect = Perf
                  Subject = P3 Sg Masc
                  Direct object = P3 Sg Fem
                  Indirect object = P1 Sg
                  Polarity = Pos
9.     Il-kelma li se tibqa’ hija kisserhieli


Kif wieħed jista’ jara l-programm għad għandu bżonn xi tiswijiet żgħar billi huwa awtomatizzat, u jista’ jkun ukoll li għad hemm xi każijiet ta’ kliem nieqes. Ix-xogħol fuqu għadu għaddej u għalkemm bħalissa għandu ħażna ta’ aktar minn 10,400 kelma, il-lista għadha qed tikber.

Minkejja dan huwa ċertament ta’ għajnuna kbira għal min jista’ jkollu xi dubju dwar ortografija jew il-konjugazzjoni ta’ xi verb.

No comments:

Post a Comment