Sunday, December 29, 2013

Il-Ġabra

Waħda mill-problemi li qarrej tal-provi jista’ jkollu tkun meta ma jkunx ċert dwar il-konjugazzjoni ta’ verb partikolari. Minħabba l-inflessjonijiet differenti li jkun hemm wieħed jista’ jiġi fid-dubju dwar fejn taqa’ akka jew għajn xi mkien f’kelma.

Dizzjunarju mhux dejjem se jsolvi din il-problema, u ftit li xejn hawn kotba li jaħdmulek l-inlfessjonijiet kollha possibbli li jistgħu jinqalgħu minn verb (hemm minnhom li għandhom eluf).

John J. Camilleri ħoloq programm elettroniku li jista’ jagħmel dan. Għalkemm il-proġett għadu mhux komplut, diġà jħaddan fih eluf ta’ kliem, fosthom verbi, li l-inlfessjonijiet tagħhom huma ġġenerati awtomatikament mill-kompjuter – naturalment skont ħażna ta’ informazzjoni dwar kif jaħdmu l-konjugazzjonijiet partikolari.

Il-programm jismu Il-Ġabra, u jagħmel parti minn proġett aktar ambizzjuż, il-Maltese Language Resource Server (MLRS), xogħol tal-Istitut Lingwistiku u tad-Dipartiment tal-ICS (Intelligent Computer Systems) tal-Università ta’ Malta.

Il-ħolqa għas-sit hija din: 

Hawn taħt nistgħu naraw eżempju ta’ kif Il-Ġabra tista’ tgħin lill-qarrej tal-provi. Nagħmlu mod li għandek dubju dwar l‑ortografija tal‑kelma kissirhieli.

1.      Idħol fis-sit tal-Ġabra. M’għandekx għalfejn tirreġistra.
2.     Fil-kaxxa tas-Search daħħal il-verb: kisser
3.     Osserva li għandek il-buttuni biex iddaħħal l-ittri Maltin. Dawn qegħdin għal min m’għandux il-Malti nstallat fis-sistema operattiva u l-browser tal-internet mhux issettjat għall-UTF-8/16.


4.     Ikklikkja l-buttuna Search.
5.     Se jitilgħu l-ewwel ftit riżultati. Fil-każ tagħna jurik li hemm 429 każ ieħor. Ikklikkja more matches biex tara l-lista sħiħa.


6.     Issa biex insibu l-kelma li rridu eżatt hemm bżonn inkunu nafu l-elementi kollha tagħha. Fil-każ tagħna huma dawn:
                  Kissirli l-karozza = Kisser il-karozza lili =
                  >Kisser - it-tielet persuna singular maskil pożittiv
                  >il-karozza - it-tielet persuna femminil singular
                  >lil
                  >(jiena) - l-ewwel persuna singular
7.     Dawn għandna bżonn nidentifikawhom sew biex il-Ġabra juża sistema ta’ eliminazzjoni, sakemm jasal għall-kelma waħda li tinteressana.
8.     Fis-sezzjoni tal-Word forms nibdew indaħħlu l-elementi wieħed wieħed:
                  Aspect = Perf
                  Subject = P3 Sg Masc
                  Direct object = P3 Sg Fem
                  Indirect object = P1 Sg
                  Polarity = Pos
9.     Il-kelma li se tibqa’ hija kisserhieli


Kif wieħed jista’ jara l-programm għad għandu bżonn xi tiswijiet żgħar billi huwa awtomatizzat, u jista’ jkun ukoll li għad hemm xi każijiet ta’ kliem nieqes. Ix-xogħol fuqu għadu għaddej u għalkemm bħalissa għandu ħażna ta’ aktar minn 10,400 kelma, il-lista għadha qed tikber.

Minkejja dan huwa ċertament ta’ għajnuna kbira għal min jista’ jkollu xi dubju dwar ortografija jew il-konjugazzjoni ta’ xi verb.

Sunday, December 22, 2013

Kif nissejvja vidjolezzjoni minn fuq YouTube

Hemm min saqsieni kif ikun jista’ jaħżen il-vidjolezzjonijiet fuq il-kompjuter biex ma joqgħodx jitla’ kull darba fis-sit tal-YouTube.

Biex tkun tista’ tniżżel u taħżen (jew tissejvja) vidjo minn YouTube għandek bżonn programm li jkun jista’ jidentifika l-fajl tal-vidjo fuq il-paġna elettronika u minn hemm jikkupjah fuq il-hard disk tal-kompjuter.

Programm tajjeb ħafna għal dan huwa l-KeepVid. Fil-fatt, għalkemm tista’ tniżżlu bħala programm għalih, is-servizz, li huwa b’xejn, jista’ jintuża minn fuq is-sit innifsu.

(1) Iftaħ il-paġna tal-YouTube fejn jidher il-vidjo li trid taħżen.

(2) Fl-address bar għandu jidher l-indirizz tal-paġna YouTube. Agħżel (highlight) l-indirizz kollu, u bil-buttuna tal-lemin agħżel Copy.


(3) Waqt li l-vidjo ikun għaddej, iftaħ tieqa oħra fil-browser u ttajpja dan l-indirizz fl-address bar:


(4) Issa li għandek is-sit tal-KeepVid miftuħ, fejn muri daħħal l-indirizz tal-paġna YouTube billi tagħżel Paste.


(5) Ikklikkja l-buttuna Download.

(6) Agħti ftit ċans lil KeepVid jipprepara l-proċess. Dan jaħdem bil-Java, u jista’ jkollok bżonn tinstalla l-Java fuq il-kompjuter biex ikun jista’ jlesti l-operazzjoni. Meta jgħidlek, ikkonferma. Ikkonferma wkoll il-messaġġ li jistaqsik tridx tħaddem programmi mis-sit tal-KeepVid, u kklikkja Run.


(7) F’qasir żmien għandek issib lista ta’ formati differenti li fihom tista’ tniżżel il-fajl. Għall-aħjar kwalità nissuġġerixxi l-format MP4. Jekk għandek aktar minn MP4 wieħed x’tagħżel, agħżel dak li għandu l-akbar daqs (ġeneralment 720p). Ikklikkja fuqu.


(8) Tiftaħ it-tieqa biex tkun tista’ tagħżel fejn trid taħżen il-fajl.

Biex tara l-vidjos fuq il-kompjuter tiegħek tista’ tuża kemm il-Windows Media Player kif ukoll il-VLC Media Player. Hemm ħafna programmi oħra b’xejn li huma tajbin ukoll.

Saturday, December 14, 2013

Nonbreaking space

Meta nittajpjaw bil-Malti fuq il-kompjuter niġu bżonn ħafna drabi t-tast tal-‘minus’, li nużawh bħala s-sing ta’ bejn l-artiklu u l-kelma. Fil-kors tal-Qari tal-Provi konna rajna kif nistgħu nissettjaw il-Word b’tali mod li artiklu li jispiċċa f’tarf ta’ vers ma jibqax waħdu, imma jinżel awtomatikament fil-vers ta’ wara mal-kelma. Bħalma nafu dan jista’ jsir billi nużaw dak li jissejjaħ nonbreaking hyphen li minflok jifred il-kliem iżommhom flimkien.

Iżda forsi ftit jafu li bħan-nonbreaking hyphen hemm ukoll in-nonbreaking space. Dan jintuża meta tkun trid tħalli  kliem flimkien imma mingħajr sing jew hyphen bejniethom. Dan wieħed jiġi bżonnu meta, ngħidu aħna, tkun trid iżżomm flimkien isem u kunjom.

Bħan-nonbreaking hyphen, dan huwa simbolu speċjali li m’intix se ssibu kif ġieb u laħaq fuq it-tastiera, u l-proċedua biex tużah hija l-istess bħal dik tan-nonbreaking hyphen. Hawnhekk se nirreferi għall-Word 2010. Il-proċedura fit-2007 u t-2003 hija bejn wieħed u ieħor l-istess.
Ittajpja l-isem u l-kunjom tal-persuna bħas-soltu.


Agħżel (highlight) l-ispazju ta’ bejniethom. Dan l-ispazju huwa wieħed normali. Kieku qiegħed f’tarf ta’ vers il-kunjom jinżel fil-vers li jmiss, imma l-isem jibqa’ fuq. Qed nagħżlu l-ispazju għax irridu nbiddluh f’nonbreaking space, u b’dan il-mod malli ndeffsu s-simbolu speċjali se jieħu post awtomatikament l-ispazju normali.

Mit-tabelli ta’ fuqnett agħżel Insert u sib il-buttuna Symbol fuq il-lemin taż-żigarella (dik li għandha s-simbolu tal-omega).

Ikklikkja l-vleġġa ż-żgħira fuq il-lemin tal-buttuna ħalli tniżżel il-pavaljun. Dan se jurik xi ftit simboli, imma n-nonbreaking space mhux se jidher fost dawn. Ikklikkja minflok l-għażla More Symbols.


Issa se tidher tieqa oħra fejn għandek għażla kbira ta’ simboli. Ikklikkja t-tabella Special Characters. In-nonbreaking space huwa t-tmien wieħed fil-lista. Ikklikkja darba biex tagħżlu u Insert.


It-tieqa titlaq, u n-nonbreaking space issa ħa post l-ispazju li kellek qabel. Dan se jidher l-istess bħal spazju normali, u m’intix se tinduna malajr li qiegħed hemm. Madankollu, malli l-isem u l-kunjom jersqu lejn tarf il-vers, dawn se jibqgħu flimkien u l-isem se jinżel awtomatikament mal-kunjom fil-vers li jmiss.



Bħalma n-nonbreaking hyphen nista’ nipprogrammah permezz tal-AutoCorrect, hekk ukoll nista’ nagħmel għan-nonbreaking space, imma f’dan il-każ irrid noqgħod attent għax dan ma jkollix bżonn nużah fil-każijiet kollha. Għalhekk l-aħjar ħaġa hija li tpoġġi nonbreaking space manwalment biss f’dawk il-każijiet fejn hemm bżonnu.